Nieuws

Lokale sportformateurs: procesregisseurs met oog voor de lokale kleur

De afgelopen jaren heb ik samen met collega’s van Kennispraktijk verschillende gemeenten en enkele provincies ondersteund bij het opstellen van beleidsplannen en uitvoeringsplannen. De vraag was dan vaak of we het proces konden begeleiden met als belangrijkste opbrengst een breed gedragen beleids- of uitvoeringsplan sport en bewegen. Tegenwoordig is dat steeds vaker een sportakkoord. Uitdrukkelijk dus in de rol van procesregisseur, iemand die – met inhoudelijke expertise in de rugzak – het proces begeleidt om samen te komen tot iets nieuws. Het begeleiden van zo’n proces is ontzettend inspirerend en leerzaam tegelijk. Want ondanks dat de opbrengst moet zijn ‘een gedragen plan of akkoord’, is wat je lokaal en regionaal tegenkomt vaak nogal verschillend.

Wat de laatste jaren sterk in het oog springt is dat gemeenten steeds meer nadenken over hoe ‘betrokkenheid’ en ‘actieve participatie’ is te creëren. Dit is echt anders dan in de tijd van de Breedtesport Impuls (BSI), alweer meer dan vijftien jaar geleden. Daar werd toen wel de eis gesteld dat de plannen op interactieve wijze tot stand moesten komen, maar het werden toch vaak projecten die achter het bureau werden bedacht.

De tijden zijn echt veranderd. Een beleidsmedewerker van een middelgrote gemeente zei laatst geleden tegen me ‘… binnen onze gemeente wordt sport steeds meer als middel ingezet om ook de brede doelstellingen van de gemeente te realiseren. Aan de ene kant is dat natuurlijk mooi, want sport wordt hiermee steeds serieuzer genomen, aan de andere kant zijn sportverenigingen hier niet altijd gelukkig mee … die moeten immers al best veel doen om de club vitaal te houden … wordt het soms niet te veel? Voor ons als gemeente houdt het in dat we ook steeds meer organisaties ‘moeten’ betrekken bij het vormgeven van ons sportbeleid. Twintig jaar geleden zaten we alleen met de sportverenigingen, en dan ook vooral over zaken als accommodatie of onderhoud, maar nu ook met onderwijs, welzijn, jeugdzorg en zorginstellingen. Op zich prima, maar hoe maak je het iedereen naar de zin en kun je rekening houden met de soms sterk uiteenlopende belangen en standpunten …. je wilt toch dat het plan breed wordt gedragen.’

Sport is steeds meer opgerukt naar het centrum van onze samenleving. En ja, natuurlijk, soms schiet deze ‘maatschappelijke rol van sport’ door. Want vooral sportverenigingen vinden het niet altijd gemakkelijk om deze nieuwe rol verder uit te bouwen. Soms wordt er (te)veel verwacht van de sportvereniging en is het de vraag sportverenigingen dit wel aankunnen.

Als ik zo terug kijk dan is het steeds weer, om verschillende redenen, een uitdaging om zo’n proces te begeleiden. Je hebt namelijk direct te maken met een bestaande context ‘die historisch geladen is’.

Alweer een tijd geleden kwam ik samen met mijn collega in een grote gemeente en die wilde graag een lokale sportraad in het leven roepen, een sportraad als directe belangenbehartiger van sportverenigingen en met als belangrijkste taak om advies uit te brengen aan de gemeente. Fris van de lever vroegen we de sportverenigingen bij binnenkomst hoe het ging met de sport in deze mooie gemeente. Voor we het goed en wel in de gaten hadden, was de weerstand georganiseerd. ‘Zijn jullie hier namens de gemeente? Waar waren jullie toen die nieuwe sporthal werd gebouwd … die de helft van de tijd leeg staat? Toen is ons ook niets gevraagd … waarom nu wel? Zeker weer een nieuw idee van de gemeente om ons erbij te betrekken!’

In een andere gemeente waar ik het proces begeleide richting een beleids- en uitvoeringsplan was een van de sessies gericht op ‘seniorensport’. Daar was iets soortgelijks aan de hand. Op de vraag ‘hoe kan de vraag van de senioren en het aanbod in de betreffende wijk beter bij elkaar worden gebracht’, stelde de ‘activiteitenbegeleider’ aan mij de vraag waarom de zaaltjes voor seniorengym steeds worden gesloten: ‘ik zou in ieder geval meer inzage willen in het beleid over het sluiten van de zalen … ik word daar totaal niet over geïnformeerd, laatst had ik de folders al klaar en toen bleek de locatie te zijn gesloten.’

Ondanks de wat weerbarstige lokale kleur is het begeleiden van dergelijke processen enorm interessant om te doen, misschien zelfs wel juist omdát er altijd een zekere weerstand is! Het gaat namelijk vaak om betrokkenheid en inzet bij de eigen gemeente en lokale situatie. Ik heb door de jaren geleerd dat er, hoe lastig soms ook, altijd een aantal manieren of zelfs principes zijn die belangrijk zijn voor het begeleiden van deze processen.

De komende weken wil ik daar met jullie meer over delen. En niet voor niets nu! De werkzaamheden en ervaringen liggen namelijk volledig in lijn met de ambitie van de overheid om te komen tot lokale en/of regionale sportakkoorden. Om deze op te stellen kan het namelijk niet anders dan dat ervoor wordt gezorgd dat de plannen worden gedeeld en uiteindelijk ook uitvoerbaar zijn. Dit vergt van de lokale formateur, zoals deze procesbegeleiders/procesregisseurs worden genoemd, bepaalde vaardigheden. Maar daarover later meer. Nu al behoefte aan meer informatie? Neem gerust contact op.

In ieder geval succes met het maken van plannen!

Eralt